Biografija
Karlo Goldoni (it. Carlo Goldoni, 1707–1793) bio je venecijanski dramski pisac i libretista. Rođen u Veneciji, pravnik po obrazovanju, Goldoni je svoj pravi poziv pronašao u pozorištu. Njegovo ime je neraskidivo vezano za veliku reformu italijanske komedije. U vreme kada je scena bila preplavljena maskama Komedije del arte, Goldoni je uveo revolucionarnu novinu: potpuno napisan tekst, ukidanje maski i fokus na psihologiju lika i svakodnevni život građanstva.
Napisao je preko 200 dramskih dela, od kojih su mnoga postala svetski klasici. Njegove komedije su bile ogledalo prirode, prikazujući vrline i mane venecijanskog društva sa puno duha i topline. Iako je kasnije otišao u Pariz, gde je radio na francuskom dvoru, njegovo srce i pero ostali su verni realizmu i duhu italijanskog naroda.
Značaj reforme
Komedija karaktera
Umesto tipskih maski, Goldoni uvodi žive ljude sa specifičnim karakterima i emocijama.
Tekst iznad improvizacije
Insistirao je na tome da glumci izgovaraju napisan tekst, čime je zaštitio dramsko delo od arbitrarnosti izvođača.
Prikaz stvarnosti
Njegove drame verno oslikavaju venecijanske trgove, krčme i domove, čineći ih dragocenim dokumentom epohe.
Dela40 ukupno, 1 sa analizom
Dela sa analizom na sajtu1
Potpun spisak dramskih dela40
Izabrano je 40 najvažnijih od oko 150 Goldonijevih komedija, tragedija i libreta (uključeno je nekoliko operskih libreta, označenih u beleškama).
- 1732.AmalazuntaAmalasunta · prva tragedija; neuspešna, autor je uništio rukopis
- 1734.BelizarBelisario · tragedija, prvi veliki Goldonijev uspeh u Veneciji
- 1734.RosmondaRosmonda · tragedija iz rane faze pisanja
- 1735.Don Žuan Tenorio, ili RaskalašniDon Giovanni Tenorio o sia Il dissoluto · Goldonijeva obrada legende o Don Žuanu
- 1738.Momolo Kortezan (Čovek od sveta)Momolo Cortesan (L'uomo di mondo) · prvi pokušaj komedije karaktera; Momolo pisan samo delimično
- 1743.Pametna ženaLa donna di garbo · prva komedija sa potpuno napisanim tekstom
- 1743.Mlada groficaLa contessina · rana komedija u tri čina
- 1745–1746.Sluga dvaju gospodaraanaliza na sajtuIl servitore di due padroni · komedija za glumca Sakija; najpoznatije delo
- 1747.Venecijanski blizanciI due gemelli veneziani · komedija zabune sa dvojicom blizanaca
- 1748.Udovica lukavicaLa vedova scaltra · komedija o udovici i četiri prosca
- 1749.Poštena devojkaLa putta onorata · komedija u venecijanskom dijalektu o čast devojke
- 1749.Vitez i damaIl cavaliere e la dama · komedija o sukobu viteza i dvorske dame
- 1749.Arkadija u BrentiL'Arcadia in Brenta · opersko libreto (dramma giocoso), muzika Galupija
- 1750.Porodica antikvaraLa famiglia dell'antiquario · komedija o sukobu aristokratije i građanstva
- 1750–1751.Komično pozorišteIl teatro comico · programska komedija o reformi pozorišta
- 1750.PamelaLa Pamela · komedija po Ričardsonovom romanu
- 1750.Pravi prijateljIl vero amico · komedija o prijateljstvu i ljubavi
- 1750–1751.LažljivacIl bugiardo · komedija o patološkom lažljivcu Leliju
- 1750–1751.Ženska tračarenjaI pettegolezzi delle donne · komedija o spletkama u venecijanskoj ulici
- 1750–1751.KockarIl giuocatore · komedija o kockarskoj strasti
- 1751.Mumijan, Molijer i VenecijaIl Molière · komedija o Molijeru, omaž uzoru
- 1751.Osvećene ženeLe donne vendicate · komedija sa ženskim likovima
- 1751–1753.Krčmarica MirandolinaLa locandiera · remek-delo komedije karaktera; datum izvedbe sporen
- 1752.Feudalni gospodarIl feudatario · komedija o seoskoj zajednici i gospodaru
- 1752–1753.Radoznale ženeLe donne curiose · komedija o ženama koje žele da otkriju mušku tajnu
- 1754.Filozof sa selaIl filosofo di campagna · opersko libreto, muzika Galupija
- 1756.PoljanaIl campiello · komedija na venecijanskom dijalektu, zbir scena sa trga
- 1759.ZaljubljeniGl'innamorati · komedija o ljubomornim zaljubljenicima
- 1760.GrubijaniI rusteghi · komedija na venecijanskom; sukob očeva i mladih
- 1760.Nova kućaLa casa nova · komedija o stambenim mukama siromašnog bračnog para
- 1756–1760.Dobra devojkaLa buona figliuola · opersko libreto po Ričardsonovoj „Pameli“
- 1761.Hirovi letovanjaLe smanie per la villeggiatura · prvi deo trilogije o letovanju
- 1761.Doživljaji sa letovanjaLe avventure della villeggiatura · drugi deo trilogije o letovanju
- 1761.Povratak sa letovanjaIl ritorno dalla villeggiatura · treći deo trilogije o letovanju
- 1762.Sjor Todero BrundulonSior Todero brontolon · komedija o namćorastom starcu i njegovoj kući
- 1762.Ribarske svađeLe baruffe chiozzotte · komedija iz života ribara u Kjođi
- 1762.Jedna od poslednjih večeri karnevalaUna delle ultime sere di carnovale · oproštajna komedija pred odlazak u Pariz
- 1764.Ljubavi Zelinde i LindoraGli amori di Zelinda e Lindoro · prva od tri komedije o Zelindi i Lindoru
- 1764.LepezaIl ventaglio · komedija zabune oko jedne lepeze
- 1771.Namćorasti dobrotvorLe bourru bienfaisant · komedija pisana na francuskom za Komedi fransez
Ostala značajna dela
- Tvrdnica
- Kockar
- Poljana
- Udovica lukavica
- Poštena devojka
- Feudalna gospođa
- Pametna žena
- Nova kuća
- Ljubavnici
- Porodica antikvara
- Trgovac
- Venecijanski blizanci
- Molijer
- Pamela
- Letnjikovac
- Namćorasti dobrotvor
- Memoari
Iz iste epohe: Prosvetiteljstvo
Izvori
- Osnovni podaci i raspored dela: baza Corpus DramaticumKulturni element; način provere opisan na stranici „Izvori i metodologija“
- Hrvatska enciklopedija: Goldoni, Karlodatumi života i glavne komedije: „Kafana“ (1750), „Krčmarica Mirandolina“ (1753), „Mali trg“ (1756), „Kjođanske svađe“ (1762) · enciklopedija.hr
Tekst je samostalno napisan na osnovu navedenih izvora; nije prevod ni prepričavanje pojedinačnog članka. Primećujete grešku ili imate bolji izvor? Pišite nam – ispravljamo je uz navođenje izvora. Kako proveravamo podatke.