Fabula
Vojcek, običan vojnik, živi da bi izdržavao Mari i njihovo dete. Da bi zaradio, brije kapetana, koji ga satire moralnim poukama, i pristaje da služi kao ispitanik doktoru, koji ga stavlja na dijetu od graška. On čuje glasove i vidi privide.
Mari, privučena snažnim Tamburmajorom, odlazi s njim. Vojcek sumnja, a kada je na plesu vidi s njim, on se uverava. Tamburmajor ga ponizi i pretuče. Vojcek kupuje nož.
Vojcek odvodi Mari na obalu radi šetnje i ubija je nožem. Zatim se vraća na mesto zločina, pere ruke, baca oružje u vodu, ali se plaši da će ga pronaći. Drama se završava tako što deca pevaju i igraju se, dok neko objavljuje da je pronađena mrtva žena.
Lica
Franc Vojcek
vojnik
Mari
njegova ljubavnica i majka njegovog deteta
Kapetan
Vojcekov pretpostavljeni
Doktor
koji vrši eksperimente nad njim
Tamburmajor
Marijin novi ljubavnik
Andres
Vojcekov drug
Analiza
Ključne teme
Pojedinac kao žrtva društva
Vojcek je siromašan, ponižavan, eksperimentisan i na kraju i sam razara.
Nauke i vlast
Doktor i kapetan imaju prava na njega, on nema nijedno.
Ludilo
Nejasno je da li se Vojcek poremetio ili je svet sam ispao iz koloseka.
Simboli i motivi
Nož
Jedino što mu pripada.
Krv i mesec
Crveni mesec prati zločin.
Grašak
Doktor gradi nauku od tela siromaha.
Istorijski i književni kontekst
Georg Bihner (1813–1837) umro je sa dvadeset tri godine, ostavivši dramu nedovršenu. Tekst je prvi put štampan 1879, a na sceni je prikazan tek 1913. u Minhenu. Tema je uzeta iz stvarnog slučaja Johana Kristijana Vojceka, koji je pogubljen u Lajpcigu 1824.
Zbog fragmentarnog oblika, redosled scena različito se određuje u izdanjima. Drama nagoveštava naturalizam i ekspresionizam više od šest decenija unapred.
Na sceni
Nedovršenost je izazov za režiju: scene se mogu rasporediti na više načina. Najbolje postavke koriste kratke slike, nagle prekide i kontraste.
Vojcekov lik traži glumca koji može da prikazuje iscrpljenost i unutrašnji slom bez vike.
Nasleđe i recepcija
„Vojcek” je jedan od najuticajnijih komada moderne drame. Na njemu je Alban Berg 1925. zasnovao operu „Vojcek”.
Danas se smatra pretečom epskog pozorišta i ekspresionizma i stalni je deo repertoara.
Produkcije i adaptacije
Arhiva produkcija za ovo delo se još dopunjuje; u nju ulaze samo podaci sa proverljivim izvorom. Imate program, fotografije ili snimak predstave „Vojcek“? Pošaljite ih na info@kulturnielement.org uz podatak o izvoru i upisaćemo ih u arhivu.
Pojmovi uz ovo delo
Izvori
- Osnovni podaci o delu (autor, epoha, godina, žanr, jezik): baza Corpus DramaticumKulturni element; način provere opisan na stranici „Izvori i metodologija“
Tekst je samostalno napisan na osnovu navedenih izvora; nije prevod ni prepričavanje pojedinačnog članka. Primećujete grešku ili imate bolji izvor? Pišite nam – ispravljamo je uz navođenje izvora. Kako proveravamo podatke.