Tespis

Tespis iz Ikarije (Ikarion, atički dem na mestu današnjeg Dionisosa) po antičkom predanju je prvi glumac i tvorac tragedije. Živeo je u 6. veku pre nove ere; Suda njegovo delovanje smešta u 61. olimpijadu (536/5–533/2. p.n.e.), a tradicija njegovu pobedu na takmičenju tragičara na Velikim Dionisijama vezuje za 534. p.n.e. Osim toga o njegovom životu gotovo ništa nije pouzdano poznato.

Tespisova zasluga je, po predanju, u tome što je pored hora uveo prvog glumca, koji je u različitim ulogama razgovarao s horom, pa se tako tragedija počela izdvajati iz horske pesme. Suda dodaje da je lice najpre mazao belim olovom, potom ga prikrivao portulakom, a zatim uveo maske od platna. Horacije u „Pesničkoj umetnosti“ (275–277) beleži da je tragediju vozio od mesta do mesta na kolima; ta slika putujućeg pozorišta postala je jedna od najpoznatijih u istoriji pozorišta.

Sva Tespisova dela su izgubljena. Suda navodi četiri naslova – „Igre u čast Pelije, ili Forbant“, „Sveštenici“, „Mladići“ i „Pentej“ – ali već antički autori sumnjaju u njihovu autentičnost: Diogen Laertije prenosi da je Heraklid Pontski pisao dela pod Tespisovim imenom, a deo spisa pripisanih Tespisu nastao je tek u kasnijim vekovima. Zbog toga se ovi naslovi ovde navode samo kao predanje, a ne kao svedočanstvo o sačuvanoj dramskoj književnosti.

U istoriji pozorišta Tespis stoji na samom početku niza koji vodi preko Eshila, koji je uveo drugog glumca, do Sofokla i Euripida. U pozorišnoj tradiciji ostao je kao sinonim za glumca: u engleskom jeziku reč thespian znači „glumac“.