Fabula
Prospero je bio milanski vojvoda, ali ga je brat Antonio uz pomoć napuljskog kralja zbacio i ostavio na moru u malom brodu, sa trogodišnjom kćerkom Mirandom, pre dvanaest godina. Prospero je dospeo na ostrvo i uz pomoć magije vladao duhovima. Služi mu duh Arijel, a ostrvljanin Kaliban, sin veštice koja je tu živela pre njega, mrzi ga, ali mu mora da služi.
Prospero izaziva oluju, u kojoj se Alonzo, Antonio i njihova pratnja razbacuju po ostrvu, a Alonzov sin Ferdinand izlazi sam na obalu, gde se zaljubljuje u Mirandu. Prospero mu daje teške zadatke da bi potvrdio njegovu ljubav. Antonio i Alonzov brat Sebastijan spremaju zaveru protiv Alonza, a Kaliban sa šaljivčinama Stefanom i Trinkulom dogovara da ubije Prospera.
Prospero sve prevari i spreči. Zatim pred gostima otkriva ko je i radije bira oproštaj nego osvetu. Potvrđuje veridbu Ferdinanda i Mirande, vrši pomirenje, lomi svoj štap i baca knjigu u more. U epilogu traži od publike da ga oslobodi aplauzom.
Lica
Prospero
pravi milanski vojvoda i čarobnjak
Miranda
njegova kći
Arijel
duh vazduha
Kaliban
ostrvljanin, Prosperov sluga
Ferdinand
napuljski princ
Alonzo
napuljski kralj
Antonio
Prosperov brat, otimač vlasti
Analiza
Ključne teme
Vlast i osveta
Prospero ima moć da se osveti. Njegova pobeda je u tome što je ne koristi.
Gospodar i sluga
Odnos Prospera prema Kalibanu i Arijelu uzdiže pitanje vlasti i slobode.
Stvarnost i iluzija
Ostrvo je pozornica, a Prospero reditelj.
Simboli i motivi
Oluja
Pokretač radnje i slika unutrašnjeg nemira.
Knjiga i štap
Moć znanja, koju on na kraju odbacuje.
Ostrvo
Ograničeni svet u kom se likovi suočavaju sa sobom.
Istorijski i književni kontekst
„Bura” se obično smatra jednom od Šekspirovih poslednjih drama. Pripada grupi koja se naziva romansama ili tragikomedijama, u kojima greh biva iskupljen oproštajem. Prvi put je štampana u Prvom foliju 1623.
U vreme nastanka, evropski putnici i kolonizatori opisivali su nove zemlje i narode, pa se Kaliban čitao i kao odraz tog susreta. Moderna kritika se često bavi kolonijalnim tumačenjima.
Na sceni
Izazov su magija i muzika: kako prikazati oluju, duhove, nestajanje gozbe. Danas režija koristi video, svetlo i akrobatiku, ali najbolje postavke oslanjaju se na glumca koji nas ubedi da Prospero stvarno vlada.
Uloga Kalibana zahteva izbegavanje karikature: njegov govor je najlepši u drami, i on je jedini koji optužuje vlast.
Nasleđe i recepcija
„Bura” je inspirisala opere, mjuzikle i filmove; Kaliban i Arijel su postali simboli u postkolonijalnoj književnosti. Naročito su uticali latinoamerički i karipski pisci.
Prosperov oproštajni monolog često se shvata kao Šekspirova oprama od pozorišta, mada to nije dokazano.
Produkcije i adaptacije
Arhiva produkcija za ovo delo se još dopunjuje; u nju ulaze samo podaci sa proverljivim izvorom. Imate program, fotografije ili snimak predstave „Bura“? Pošaljite ih na info@kulturnielement.org uz podatak o izvoru i upisaćemo ih u arhivu.
Pojmovi uz ovo delo
Izvori
- Osnovni podaci o delu (autor, epoha, godina, žanr, jezik): baza Corpus DramaticumKulturni element; način provere opisan na stranici „Izvori i metodologija“
Tekst je samostalno napisan na osnovu navedenih izvora; nije prevod ni prepričavanje pojedinačnog članka. Primećujete grešku ili imate bolji izvor? Pišite nam – ispravljamo je uz navođenje izvora. Kako proveravamo podatke.
